Irak'ta seçim oyunları kızıştı - Mete Çubukçu
Tuesday, 24 November 2009 21:37
Amerikan askerlerinin kaderi Irak'ta parlamento seçimlerinin ocak ayında yapılıp yapılmayacağına bağlı. Parlamentodan güçlükle geçen yasa, Irak'ın Sünni Devlet Başkan Yardımcısı Tarık El Haşimi tarafından reddedilince ortalık karıştı. Buna bir de Kürtlerin kendilerine verilen sandalye sayısının yeterli olmadığı gerekçesiyle boykot tehdidi de eklenince durum kritikleşti. Amerika'nın baskısı (dedikodulara göre ABD'nin Bağdat Büyükelçisi'nin parlamenterleri fırçalamasıyla) sonucu seçimin ocak ayında yapılması kararlaştırıldı. Ama hâlâ belirsizlik mevcut. Devlet Başkanı Talabani yardımcısının aksine yasayı onaylayınca biraz rahat nefes alındı. Talabani "seçimin ocak ayında yapılmaması halinde felaket olacağını" söyleyerek imzayı attı. Irak Kürt Bölgesinde yayımlanan Hewler Post gazetesinden Rebwer Kerim Veli "Sorun hâlâ çözülmüş değil. Yasaya Sünniler ve Kürtlerin birlikte itiraz etmesi Irak'ta ittifakların nasıl değişebileceğinin, farklı çıkarların eski düşmanları nasıl bir araya getirebileceğinin göstergesi. Birbirlerine diş bileyen Sünniler ve Kürtler bu kez birlikte hareket ediyor" diye yorumluyor gelişmeleri. Bu durum Irak'la ilgili kesin yargıya varan ve ülkenin geleceği ile ilgili emin konuşanların ne kadar yanıldıklarının da göstergesi.
Sorun nereden kaynaklanıyor
Yeni seçimde parlamentodaki sandalye sayısı 275'ten 323'e yükseltildi. Artan sandalyelerin çoğu Şii bölgesindeki illere dağıtıldı. Kürtlere verilen ek sandalye ise sadece 3. Kürtlerin itirazı buradan kaynaklanıyor, sandalye sayısının artmaması halinde seçimleri boykot edeceklerini söylüyorlar. Kerim Veli'ye göre "Kürtler sandalye sayısının yeniden ayarlanması dışında, Musul vilayetinde nüfus oranının düzeltilmesini ve azınlıklara ayrılan koltuk sayısının artırılmasını talep ediyor." Sünniler ise yurtdışına kaçan mültecilerin temsil oylarının %5'ten 15'e çıkarılmasını savunuyor. Çünkü ülke dışında yaklaşık 4 milyon Iraklı mülteci olduğu tahmin ediliyor. Bunların çoğunluğu da Sünni.
Şimdi ne olacak
Devlet Başkanı Celal Talabani "felaketi" önlemek için imza atmasından sonra sorunu büyük oranda çözmüş gibi görünüyor. Bu konuda farklı görüşler var. Bağdat'tan görüştüğümüz gazeteci Waleed İhsan ise konuşulan senaryoları şöyle sıralıyor: "Talabani bir Kürt olmasına rağmen Irak'ın selametini düşündü, Amerikalıların baskısına göğüs geremedi, yasanın komisyonlardan zaten döneceğini biliyor ama baştan karşı çıkan isim olmak istemedi." Bu senaryolar Irak'ta işlerin nasıl pamuk ipliğine bağlı olduğunun başka bir göstergesi. İhsan, "Şimdi illere verilen sandalye sayısının yeniden düzenlenmesi için seçim komisyonu toplanıp tartışacak. Muhtemelen Kürtlerin ve Sünnilerin sandalye sayısı artırılacak ve sorun aşılacak. Çünkü başka çare yok. Aksi takdirde seçimler yapılamayacak. Bu da Amerika'nın tüm planlarını altüst eder. Hangi grup bunu göze alabilir belli değil" diyor. İşte tam da bu noktada herkes kendi kozunu oynamaya başladı. Irak Kürt Yönetimi Başkanı peşmerge güçlerinin yani KDP ve KYB güçlerinin birleşerek Birleşik Kürt Ordusu adı altında toplanacaklarını açıkladı. Bölgesel Kürt anayasası buna izin veriyor ama Irak anayasasında böyle bir madde yok. Sadece iç güvenlik ve sınırların korunması için bölgesel güçlerin güvenlik görevini yapabileceğini söylüyor. Ama zaten konu orduyu kurup kurmamak değil, yeni bir koz olarak bu meseleyi gündeme getirip, seçim öncesi sopa göstermek. Yani, Amerikalılara da "seçim istiyorsanız bu işi düzeltin" mesajını yollamak. Ayrıca, ocak ayında Kerkük'te de seçim yapılacak. Ama o her an ertelenme riskiyle karşı karşıya. Çünkü seçim komisyonu, listelerindeki artışın yıllık %5'ten fazla olması halinde seçimin iptal edileceğini açıkladı. Evet, Irak önümüzdeki günlerde yine sıcak gelişmelere gebe. Irak'ta istikrar için daha alınacak bayağı bir yol var. ABD'nin geleceği de bu yola bağlı.
NTV